Ergonomische werkplekverlichting: meer dan enkel visueel comfort

Vaak wordt bij het ontwerp van kantoorgebouwen de impact van verlichting onderschat. Het juiste ontwerp kan echter een aanzienlijke invloed hebben op de prestaties en het welzijn van medewerkers. Een ideale werkplekverlichting moet zorgen voor uniformiteit, lage contrasten en comfortabele lux-waarden. Wanneer men vertrekt vanuit de noden van de eindgebruiker spreekt men van Human Centric Lighting.

Veelvoorkomende klachten op werkplekken met ontoereikende verlichting zijn onder andere het gevoel van te weinig licht of onjuist geplaatste verlichting die lichtvlekken veroorzaakt.

De Europese verlichtingsnormen voor werkplekverlichting

Tot 2021 schreven de Europese normen voor dat 500 lux nodig was om te werken op een taakoppervlak. Deze waarde kon variëren afhankelijk van de aard van het werk. Met de komst van de nieuwe norm (NBN EN 12464-1:2021) in september 2021, is de gemiddelde verlichtingssterkte voor een werkplek aangepast en laat deze ons toe om tot 1.000 lux te voorzien waar nodig.

Melanopische verlichting

De geactualiseerde norm speelt in op een ‘nieuwe’ lichtgrootheid binnen de lichttechnologie: MEDI, ‘melanopic equivalent daylight illuminance’ of de ‘melanopische daglichtequivalent verlichtingssterkte’. In het kort houdt deze lichtgrootheid rekening met de productie van melatonine, het ‘slaaphormoon’ dat essentieel is voor een goed bioritme en een kwalitatieve nachtrust. MEDI omvat de aandacht voor meer verticale verlichtingssterkte om de verlichting beter te laten aansluiten op menselijke behoeften. Dit wordt berekend door middel van cilindrische calculaties, rekening houdend met de MDER-factor van de lichtbron, oftewel de verhouding van de MEDI tot de fotopische verlichtingssterkte.

De uitdaging van een bewust lichtontwerp

Architectuur speelt ook een cruciale rol in dit proces. Het streven naar zoveel mogelijk raampartijen, lichte interieurs en goede weerkaatsing is essentieel voor een gezonde werkplekverlichting.

Te vaak worden plannen opgesteld met ontwerpaspecten zoals kleur en lichtinval, zonder rekening te houden met het lichteffect. Dit resulteert vaak in suboptimale verlichtingsoplossingen. Daarom benadrukken we steeds het belang van lichtstudies om het ontwerpproces te beïnvloeden en de juiste keuzes te maken. Een lichtarchitect die vroeg in het ontwerpproces wordt betrokken, kan het evenwicht bewaken tussen ergonomie en budgettaire overwegingen.

Wat brengt de toekomst?

De toekomst van werkplekverlichting zal zich richten op het minimaliseren van het aantal armaturen per ruimte, terwijl de lichtopbrengst wordt gemaximaliseerd en het energieverbruik wordt verminderd. De voortdurende evolutie van LED-technologie zal hierbij een sleutelrol spelen. De balans tussen energie-efficiëntie en het creëren van ideale werkplekken zal een voortdurende uitdaging blijven.

Bij Multiline gaan we deze uitdaging graag aan. We werken nauw samen met architect, studiebureau en bouwheer om de beoogde verlichtingsnormen te implementeren. Een goed voorbeeld is het kantoorgebouw van Dethier in Alken, waar we streefden naar een hoog lichtcomfort met wisselwerking tussen esthetiek en wetenschappelijk verantwoorde verlichting.